Αρχαία Αρκαδία-Σελίδα 13

Οι αρχαίοι Αρκάδες διακρίνονταν για την ευλάβειά τους και την εμμονή τους σε παραδοσιακές λατρείες.

Το άγαλμα της Άρτεμις

Αυτό συνδυάζεται και με την αγάπη τους για τη Φύση και τον οργιαστικό τρόπο ζωής, που αποτελεί μία πλευρά του αρκαδικού ιδεώδους.
Ο Παυσανίας εκπλήσσεται πολλές φορές από τις αλλόκοτες μορφές και λατρείες των θεών της Αρκαδίας, τις οποίες δεν μπορεί να κατανοήσει.
Αναφέρει όμως ότι οι Αρκάδες ελάτρευαν και τον Ίππιο Ποσειδώνα και τη Μαύρη Αφροδίτη στη Μαντινεία και τη Δήμητρα Ερινύν στη Φιγάλεια.

Δύο απ' τα σημαντικότερα αρκαδικά Ιερά, βρίσκονται στο όρος Λύκαιο και την αρχαία Λυκόσουρα. Στο Λύκαιο λατρευόταν ο Λύκαιος Ζευς, ο οποίος δεν είχε ναό, αλλά ένα μεγάλο Βωμό στην κορυφή του όρους, σε υψόμετρο περίπου 1.400 μ.

Ο Βωμός είχε διάμετρο 30 μ. και ύψος 1,5 μ. και έφερε υπολείμματα θυσιών, καμμένα χώματα και οστά ζώων. Στη βάση του βουνού υπήρχε το τέμενος του Λύκαιου Δία και είχε διαστάσεις 55χ120 μ. Ανατολικά του Βωμού, στη βάση του υψώματος, σώζονται οι βάσεις δύο κιόνων, πάνω στους οποίους υπήρχαν δύο επίχρυσοι αετοί. Οι αετοί μεταφέρθηκαν αργότερα στο Ιερό του Λύκαιου Δία στη Μεγαλόπολη.

Στο τέμενος βρέθηκαν χάλκινα ειδώλια, που παριστάνουν αρκαδικούς ποιμένες ή τον Ερμή, σε μορφή βοσκού.
Χαμηλότερα από το Βωμό και το τέμενος, προς τ' ανατολικά, στη θέση Κάτω Κάμπος, αποκαλύφθηκαν σημαντικές αθλητικές εγκαταστάσεις, στις οποίες ετελούντο πανελλήνιοι αγώνες, τα Λύκαια, τα οποία ο Παυσανίας θεωρεί παλαιότερα των Παναθηναίων και των Ολυμπιακών Αγώνων.

Οι Λυκαιονίκαι εβραβεύοντο μ' ένα χάλκινο αντικείμενο. Απεκαλύφθησαν λείψανα Ιπποδρόμου και Σταδίου, θεμέλια ξενώνα, κρηνική κατασκευή και δεξαμενή, ενώ παραπλεύρως υπήρχε ιερό και άλσος του θεού Πανός. ΤΟ Ιερό της Δέσποινας, κοντά στην αρχαία Λυκόσουρα, περιλαμβάνει σημαντικά οικοδομήματα λατρευτικού και λειτουργικού χαρακτήρα. Στη δεύτερη ομάδα ανήκουν μία δεξαμενή νερού, μία μνημειακή κρηνική κατασκευή, ένας δρόμος που οδηγούσε στο κυρίως Ιερό, που κατέληγε σε πρόπυλο και είχε μία μακρά Στοά στη νότια πλευρά του.

Το Ιερό περιελάμβανε το Ναό της Δέσποινας, το Βωμό της Μεγάλης Μητέρας, το Βωμό της Δέσποινας και το Βωμό της Δήμητρας. Βόρεια από το ναό και τους Βωμούς υπήρχε μακρά Στοά και πίσω ο περίβολοςτου Ιερού. Νότια του Ιερού, βρέθηκαν τα λείψανα του λεγόμενου Μεγάρου, δηλαδή ενός μνημειώδους Βωμού.

Ο Ναός της Δέσποινας έχει μήκος 21,35 και πλάτος 11,15 μ. Νότια του Ναού, υπάρχουν κτιστές βαθμίδες, στις οποίες εκάθοντο οι μύστες και θεατές των ιεροπραξιών που ελάμβαναν χώρα στο ναό. Ο σηκός του ναού στέγαζε το περίφημο μαρμάρινο σύνταγμα της Δήμητρας, της Δέσποινας, της Άρτεμης και του Τιτάνα Άνυτου και ήταν έργο του διάσημου γλύπτη Δαμοφώντα από τη Μεσσηνία.

Η Δέσποινα ήταν κόρη της Δήμητρας και του Ποσειδώνα και ήταν η πιο σεβαστή θεότητα των Αρκάδων. Το γλυπτό σύνταγμα έγινε γύρω στα μέσα του 2ου αι. π.Χ. Μπροστά απ' το γλυπτό σύνταγμα υπήρχε ψηφιδωτό, διαστάσεων 7,30 χ 9,25 μ. Παρίστανε ένα λιοντάρι αριστερά κι ένα άλλο θηρίο δεξιά.

Τα περισσότερα γλυπτά βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Αρχ/κο Μουσείο Αθηνών, υπάρχουν όμως εκμαγεία στο τοπικό μουσείο του Ιερού στο οποίο επίσης εκτίθενται κι άλλα ευρήματα απ' τις ανασκαφές του Ιερού, που έγιναν απ' τον Κων/νο Κουρουνιώτη, στις αρχές του αιώνα μας.