Αρχαία Αρκαδία-Σελίδα 21

Αρχαία θέατρα έχουν αποκαλυφθεί στην Αρκαδία, στη Μαντινεία, τον Ορχομενό, την Τεγέα, τη Μεγαλόπολη και πιθανότατα τις αρχαίες Καφυές, όπου βρέθηκε πρόσφατα μαρμάρινος θρόνος Προεδρίας, που εκτίθεται στον κήπο του Μουσείου Τριπόλεως.
Το θέατρο της Μαντίνειας καταλαμβάνει το δυτικό πέρας της Αγοράς. Επειδή έγινε σε κάμπο, το κοίλο εξοικονομήθηκε σε τεχνητή επίχωση, και το χώμα συγκρατήθηκε με ημικυκλικό τοίχο, με μεγάλες πολυγωνικές πέτρες. Σκάλες οδηγούσαν στο διάζωμα και τις υψηλότερες κερκίδες. Διατηρήθηκαν ελάχιστες σειρές εδωλίων και 7 κλίμακες μεταξύ των κερκίδων. Το θέατρο χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ.

Το θέατρο του Ορχομενού χτίστηκε σε φυσικό λόφο με εξαιρετική θέα προς τα δύο Ορχομένια πεδία, ιδιαιτέρως προς το κάμπο της Κανδήλας. Σώθηκε το ανάλημμα της σκηνής και η κυκλική ορχήστρα, με θρόνους στην πρώτη σειρά (Προεδρία) και λίθινο κυλινδρικό βάθρο στα κράσπεδα της ορχήστρας. Ανάμεσα στα κτιστά εδώλια, υπάρχουν κλίμακες που οδηγούσαν στις ανώτερες σειρές του κοίλου. Η κατασκευή του θεάτρου ανάγεται στους πρώϊμους ελληνιστικούς χρόνους.

Το αρχαίο θέατρο της Τεγέας, επειδή έγινε επίσης σε επίπεδο χώρο, σχηματίστηκε από υψηλή επίχωση χώματος, που περιβαλλόταν από ισχυρό ανάλημμα. Το πρώτο θέατρο, που χτίστηκε στον 4ο αι. Π.Χ. είχε ευθύγραμμες σειρές εδωλίων. Το νεώτερο θέατρο, που έγινε με χορηγία του Αντιόχου του Επιφανούς, το 174 Π.Χ. και συνεχίστηκε στα αυτοκρατορικά χρόνια, έφερε ισχυρό ημικυκλικό ανάλημμα, πάνω στο οποίο κτίστηκε η εκκλησία της Επισκοπής. Οι σκάλες του κοίλου, και η ΝΑ γωνία της σκηνής, ανήκουν επίσης στη νεώτερη φάση της κατασκευής του θεάτρου.

Το θέατρο της Μεγαλόπολης έγινε σε ψυσικό ύψωμα, αλλά με τεχνητή επιχωμάτωση της ανατολικής πλευράς του για τη στήριξη εδωλίων. Πιθανότατα είχε δύο διαζώματα στο κοίλο, με είκοσι σειρές καθισμάτων και δεκαεπτά σειρές στο ανώτερο τμήμα του (Επιθέατρο), που ανεβάζουν τη χωρητικότητά του σε 18 με 20.000 θεατές. Η διάμετρος του κοίλου υπολογίζεταισε 145 μ. περίπου. Ήταν το μεγαλοπρεπέστερο θέατρο της αρχαίας Ελλάδας.

Δύο αναλαμπές γνώρισε η αρκαδική ιστορία κατά την όψιμη κλασσική και μέση ελληνιστική περίοδο. Μετά τη μάχη των Λεύκτρων, το 371 Π.Χ. ο νικητής της Σπάρτης Επαμεινώνδας εισήλθε θριαμβευτής στην Πελοπόννησο και έχτισε τις δύο αντίπαλες πόλεις της Σπάρτης, τη Μεσσήνη στο Φρούριο της Ιθώμης και τη Μεγαλόπολη, στις όχθες του Ελισσόντα. Οι φιλότιμοι Αρκάδες άδραξαν την ευκαιρία να διαδραματίσουν επιτέλους πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ελλάδα, οδηγούμενοι από φιλοπάτριδες άνδρες, όπως ο ορμητικόςΛυκομήδης απ' τη Μαντίνεια και ο πλούσιος Θερσίλας από τον Ορχομενό. Συνώκισαν τη Μεγαλόποληκαι την ανέδειξαν σε καύχημα μνημειακής αίγλης τουόψιμου κλασσικού πολιτισμού, αλλά η μοχθηρά Σπάρτη επέτυχε την άλωση και τη δήωσή της.