Αρχαία Αρκαδία-Σελίδα 9

Τα τείχη παρακολουθούν την εδαφική διαμόρφωση των υψωμάτων ή την προκαθορισμένη περίμετρο του οικιστικού χώρου.

Χάλκινο κράνος πρώιμων ελληνιστικών χρόνων από το Λιγνιτωρυχείο της Μεγαλόπολης.

Η Αγορά σαν κέντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής της πόλεως κράτους, οριοθετεί τον κεντρικό πυρήνα του άστεως, γυρω απ τον οποίο αναπτύσσονται κατά κανονα τα υπόλοιπα δημόσια ιδρύματα, οι Στοές της Αγοράς, που ήσαν χώροι εμπορίας αλλά και παιδαγωγικής και κοινωνικής συναναστροφής, το Βουλευτήριον, το Μητρώον, το Ιερό της Μητρός των Θεών και Αρχείο του Κράτους, τα Ιερά των πολιούχων θεών και οι αντίστοιχοι βωμοί και τέλος, το Θέατρο, ως επίκεντρο της πολιτικής, θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής της πόλεως -κράτους.

Ορισμένες από τις αρκαδικές πόλεις που έχουν ανασκαφεί και μελετηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό επιβεβαιώνουν τις αρχές της αστικοποίησης που αναφέραμε προηγουμένως.

Η Μαντίνεια που ανασκάφηκε από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή τα έτη 1887 -1888 περιβάλλεται από τείχος με πολλούς πύργους και πύλες, τα ανώτερα τμήματα του οποίου ήταν χτισμένα με πλίθες.Το έτος 385 π.Χ. ο βασιλιάς της Σπάρτης Αγησίπολις, έφραξε την έξοδο του ποταμού Όφι, πουπερνούσε μέσα απ' την πόλη, το νερό πότισε τις πλίθες και προκάλεσε την κατάρρευση του τείχους.

Στο κέντρο της πόλης αποκαλύφθηκαν τα δημόσια οικοδομήματα, τα οποία ανήκουν κυρίως στη ρωμαίκή εποχή. Ο χώρος της Αγοράς είχε στα δυτικά το κοίλο του θεάτρου, βόρεια μία αψιδωτή εξέδρα και μία πλατιά στοά, ανατολικά άλλη στοά και μεγάλα δημόσια κτίσματα και νότια το Βουλευτήριο, που ήταν διακοσμημένο με πολλά γλυπτά έργα".

Ακέφαλος κορμός νεαρής κόρης με χιτώνα και ιμάτιο, των μέσων Ελληνικών χρόνων.

Εξαιρετικής τέχνης ανάγλυφα από τις Γαλλικές ανασκαφές είναι οι τρεις πλάκες που βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Η μία πλάκα παριστάνει το μουσικό αγώνα μεταξύ του Απόλλωνα και του Σάτυρου Μαρσύα. Οι δύο άλλες πλάκες φέρουν ανά τρεις Μούσες.

Τα ανάγλυφα χρονολογούνται στον πρώιμο 40 αι. Π.Χ. και αποδίδονται στο διάσημο γλύπτη Πραξιτέλη.

Ο αρκαδικός Ορχομενός μεταφέρθηκε στα ιστορικά χρόνια στο ορεινό ύψωμα πάνω από το Καλπάκι (σημερινός Ορχομενός).

Η πόλις περιβαλλόταν με τείχος, από το οποίο σώθηκαν αρκετά τμήματα. Στο πλέον επίπεδο τμήμα της ακρόπολης έγινε η Αγορά, η οποία προς Βορράν περιβαλλόταν από μεγάλη στοά (70 χ 11,40 μ.) που χρονολογήθηκε στον 40 αι. Π.Χ.

Ανατολικά της Αγοράς ευρέθη το Βουλευτήριο, που είναι ορθογώνιο κτίσμα (41 χ 8,20 μ.) και έφερε εσωτερική κιονοστοιχία 12 κιόνων. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν 12 χάλκινες πλάκες, με προξενικά ψηφίσματα.

Βόρεια του Βουλευτηρίου αποκαλύφθηκε το Θέατρο, πάλι απ' τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, το έτος 1913-14, το άνω μέρος του κοίλου του οποίου ανασκάφηκε από τον Έφορο Αρχαιοτήτων Θ. Σπυρόπουλο.
Νότια της Αγοράς αποκαλύφθηκε ο ναός της Αρτέμιδος Μεσοπολίτιδος, που είχε μήκος 19,80 και πλάτος 6,45 μ. Ο βωμός του ναού ήταν ορθογώνιο κτίσμα, μήκους 17,30 και πλάτους 3,54 μ.

Το τείχος του Ορχομενού ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακό, με τους 30 πύργους του, που ήσαν τετράγωνοι και προεξείχαν από τα μεσοπύργια διαστήματα κατά 4μ. περίπου. Το πάχος του τείχους υπερέβαινε τα 2,40 μ., ενώ στην ακρόπολη βρέθηκαν πολλές δεξαμενές για τη συλλογή των ομβρίων υδάτων.