Αρχαία Αρκαδία-Σελίδα 17

Κοντά στο σημερινό χωριό Βούτσι, έχουν εντοπιστεί αρχαία θεμέλια και τάφοι, καθώς και λείψανα οικοδομημάτων. Ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι μπορεί ν' ανήκουν στην κώμη Καούς και στο Ιερό του Ασκληπιού, που υπήρχε εκεί.

Ανάγλυφο με παράσταση των Διοσκούρων, που κρατούν τα ηνία των αλόγων τους. Στο μέσον, παράσταση του Ήλιου και της Σελήνης από το Μεθύδριον. 3ος αι.μ.Χ.

Σημαντικότερη είναι η αρχαία Θέλπουσα, στην αριστερή όχθη του Λάδωνα. Στη θέση διατηρούνται λείψανα τείχους και υδραγωγείο των ρωμαίκών χρόνων. Από τη Θέλπουσα προέρχεται επιγραφή του λεγόμενου Αγορανομικού Διατάγματος του Διοκλητιανού που είναι εκτεθειμένη στο Μουσείο της Τριπόλεως. Η επιγραφή καθορίζει το ύψος των τιμών των προίόντων και υπηρεσιών και αντιγράφει το σχετικό διάταγμα του αυτοκράτορα, που εκδόθηκε το 301 μ.Χ.
Με την κώμη Θαλιάδες ταυτίζεται το Παλιόκαστρο της Βάχλιας, στη θέση Άρτη.
Στη Βάχλια ο Β. Λεονάρδος, αποκάλυψε ναό, που αποτελείται από απλό σηκό, διαστάσεων 8,70χ5,90 μ.

Η αρχαία αρκαδική πολίχνη Αλούς ταυτίζεται είτε με τα αρχαία λείψανα κοντά στο χωριό Αμυγδαλιά, όπου ανασκάφηκε και μέρος Ιερού των ύστερων Γεωμετρικών και Αρχαίκών χρόνων, είτε με το Παλιόκαστρο του χωριού Μουριά, που βρίσκεται στο δυτικό πέρας της λίμνης του Λάδωνα και όπου βρέθηκαν λείψανα τειχών και πύργων, καθώς και αναλημματικοί τοίχοι και όστρακα κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων.

Το σημαντικό ιερό της Ελευσινείας Δήμητρας αναγνωριζόταν κοντά στη γέφυρα του χωριού Σπάθαρι. Κοντά στο χωριό Δήμητρα όμως, ο Λεονάρδος ανέσκαψε θεμέλια απλού σηκού 16,50χ5,50 μ. όπου βρήκε χάλκινο κρατηρίσκο με αναθηματική επιγραφή στην Κόρη.
Το Ιερό της Αφροδίτης Ερυκίνης ανασκάφηκε από την Χ. Καρδαρά κοντά στη σημερινή εκκλησία του Αγ. Πέτρου, στο όρος Αφροδίσιο, πάνω από την Κοντοβάζαινα.

Η σημαντική πόλις της Ηραίας βρίσκεται κοντά στα σημερινά Λουτρά της Ηραίας, κοντά στη δεξιά όχθη του Αλφειού. Στο σημερινό χωριό Αι-Γιάννης, διακρίνονται λιγοστά λείψανα από την άλλοτε μεγάλη πόλη της Αρκαδίας. Ο Παυσανίας αναφέρει εκεί ναούς του Διονύσου, που τον αποκαλούσαν "Πολίτη" και "Άυξίτη" καθώς και ναό του Πανός.
Στα όρια της χώρας της Ηραίας και της Ηλείας, ο Παυσανίας αναφέρει τον τάφο του Ολυμπιονίκη Κοροίβου, που βρισκόταν πιθανόν κοντά στη δεξιά όχθη του Ερύμανθου ποταμού και του δρόμου απότην Ηραία προς την Ολυμπία.

Ο χαμηλός λόφος της Ασέας, κοντά στο Φραγκόβρυσο έχει προίστορικά και ελληνιστικά λείψανα και τμήμα του τείχους της ελληνιστικής Ασέας. Από την ίδια περιοχή προέρχεται ακέφαλο άγαλμα καθιστής θεάς, που φέρει επιγραφή Αγεμό. Πρόσφατα βρέθηκε από μας και άλλο σπουδαίο άγαλμα καθιστής θεάς, δίπλα στο δρόμο που οδηγεί στη Μεγαλόπολη. Το άγαλμα ίσως ήταν στημένο σε παρόδιο Ιερό και παριστάνει τη θεά Αθηνά, όπως φαίνεται από κατάλοιπα σιδηρών καρφιών, που κρατούσαν στο στήθος την αιγίδα που φορούσε η θεά. Χρονολογείται στους ύστερους αρχαίκούς χρόνους και είναι έργο σπουδαίου καλλιτέχνη, πιθανόν του Ενδοίου, που γνωρίζουμε ότι εργάστηκε για την περιοχή αυτή και για την Τεγέα.