Αρχαία Αρκαδία-Σελίδα 19

Η Κυνουρία είναι λεπτή λωρίδα γης, η οποία στην ιστορική αρχαιότητα υπήρξε το μήλον της έριδος μεταξύ των δωρικών κέντρων του Άργους και της Σπάρτης. Η μακραίωνη πάλη μεταξύ των δύο πόλεων έληξε υπέρ της Σπάρτης, κατά τη μάχη των 600 λογάδων, το 546 Π.Χ. όπου έλαμψε η καρτερία και η ανδρεία του Σπαρτιάτη Οθρυάδα.

Η μάχη εκείνη διεξήχθη κατά την άποψή μας γύρω από το σημερινό ύψωμα του Προφήτη Ηλία, στον Κοσμά Κυνουρίας, όπου σώζεται τύμβος, με πλήθος πραγματικώνκαι αναθηματικών όπλων των μέσων αρχαίκών χρόνων.
Το βόρειο τμήμα της Κουνουρίας που είναι γνωστό ως Θυρεάτις, είχε τέσσερις κυρίως πόλεις, το Άστρον, την Ανθήνη, τη Νηρίδα και τη μεγίστη των λοιπών κωμών, την Εύα.

Ελληνικό Κυνουρίας. Πρόχους των ελληνιστικών χρόνων με πλαστική απόδοση κεφαλής νέγρου. Αρχαιολογικό μουσείο Αστρους.

Με περισσότερη ή λιγότερη πιθανότητα οι αρχαίες αυτές κώμες ταυτίζονται με το σημερινό Άστρος, το νησί του Αγ. Ανδρέα, το Κουρμέκι και το Ελληνικό Κυνουρίας αντίστοιχα.

Ο οικισμός στο νησί του Παραλίου Άστρους ταυτίζεται ίσως με την πόλη Θυρέα στην οποία εγκαταστάθηκαν οι Αιγινήτες στην αρχή του Πελοποννησιακού πολέμου

Στο λόφο υπήρχε εγκατάσταση των Πρωτοελλαδικών ήδη χρόνων, το δε σωζόμενο τείχος, χρονολογείται στους κλασσικούς χρόνους.
Η κώμη στο νησί του Αγ. Ανδρέα περιεβάλλετο από οχυρωματικό περίβολο των κλασσικών ή ελληνιστικών χρόνων. Στο εσωτερικό του οχυρώματος σώζονται ίχνη αρχαίων οικοδομημάτων.

Προίστορική κατοίκηση που συνέχισε και στα πρώιμα ιστορικά χρόνια, παρουσιάζει η θέση Χερρονήσι, στο νότιο άκρο του Θυρεατικού κόλπου.
Το Ελληνικό της Κυνουρίας είναι μεγάλη Ακρόπολη, σε απόσταση 8 χιλ. ΝΔ του Άστρους.
Επιφανειακά ευρήματα μαρτυρούν κατοίκηση, ήδη από τους Πρωτοελλαδικούς χρόνους. Στους πρώιμους ελληνιστικούς χρόνους, η ακρόπολη περιβλήθηκε από τείχος, που είχε περίμετρο 1000 περίπου μέτρα. Είχε πάχος 2,20 μ. επτά ορθογώνιους και τρεις ημικυκλικούς πύργους.
Δύο νεκροταφεία των ελληνιστικών και των ρωμαίκών χρόνων, ανέσκαψε τα έτη 1979-80 ο έφορος Θ. Σπυρόπουλος κοντά στις εκκλησίες των αγίων Σάββα και Χριστοφόρου.

Τα ευρήματα εκτίθενται στα Μουσεία Τριπόλεως και Άστρους.

Ενας εκτεταμένος οικισμός υπάρχει στη θέση Τσόροβος, 3 χιλ. ΒΔ των Κάτω Δολιανών. Ορισμένοι ερευνητές τοποθετούν εδώ την κώμη Ανθήνη. Διατηρούνται λείψανα από οχυρωματικό περίβολο, πιθανότατα του 40υ αι. Π.Χ. Δυτικά των Κ. Δολιανών, στη βόρεια όχθη του Τάνου, στη θέση Κουρμέκι υπάρχει αρχαίος οικισμός.
Σε ανασκαφή που διενεργήσαμε εκεί στις αρχές της δεκαετίας του '80 αποκαλύψαμε αρχαίο Ιερό στην έκταση του οποίου ιδρύθηκε αργότερα χριστιανική εκκλησία.
Σημαντικότερη πόλη της νότιας Κυνουρίας είναι οι Πρασιές ή Βρασιές.
Στην περιοχή Πλάκα Λεωνιδίου διατηρούνται λείψανα τείχους, αρχαίων οικοδομημάτων και κρηπιδωμάτων του λιμένα. Η πόλη καταστράφηκε το 430 Π.Χ. από τους Αθηναίους, επειδή ήταν ναυλόχιο των Λακεδαιμονίων.
Στην εποχή του Αυγούστου η πόλη προσχώρησε στο Κοινό των Ελευθερολακώνων. Μικρός αρχαίος οικισμός, οχυρωμένος, βρίσκεται σε απόσταση 4 χιλ. νοτιότερα της Πλάκας Λεωνιδίου, στο λόφο Βίγλα (Πούλιθρα).
Ο οχυρωματικός περίβολος χρονολογείται στον 40-30 αι. π.Χ. Στο λόφο Κάστρο της παραλίας Τυρού σώζονται ίχνη οχυρωμένης ακρόπολης των Πρωτοελλαδικών χρόνων.